Dzika róża (Rosa canina): Właściwości, potężna dawka witaminy C i przepisy

Krzew dzikiej róży z czerwonymi owocami

Dzika róża (Rosa canina): właściwości, witamina C i przepisy

W skrócie

Dzika róża (Rosa canina) to pospolity krzew, którego czerwone owoce od wieków zbiera się na przetwory i napary. Są znane z dużej zawartości witaminy C. W artykule znajdziesz historię rośliny, opis odmian, przepisy na sok, konfiturę i syrop oraz informacje o tym, kto powinien zachować ostrożność. Dzika róża jest składnikiem diety, a nie lekiem.

  • Skąd pochodzi dzika róża i jak ją rozpoznać
  • Co wiadomo o witaminie C i innych składnikach owoców
  • Trzy domowe przepisy na przetwory
  • Kto powinien skonsultować się z lekarzem

Skąd pochodzi dzika róża i jaka jest jej historia?

Dzika róża (łac. Rosa canina L.) to kwitnący krzew z rodziny różowatych (Rosaceae) i jeden z najpospolitszych krzewów w Polsce. Potocznie nazywa się ją też psią różą, od łacińskiego epitetu, oraz szypszyną, co jest nazwą o słowiańskim pochodzeniu (stąd szypszyniec różany).

Róże pojawiają się już w Biblii, w Księdze Mądrości, gdzie wspomniano o wieńcach z róż. W starożytnej Grecji płatki wkładano do poduszek, żeby ułatwić zasypianie, a olejki różane dodawano do konfitur i dawnych środków leczniczych. W Egipcie róża była symbolem Izydy, a w Grecji Afrodyty.

Owoce dzikiej róży z bliska
Czy wiesz, że?

Podczas II wojny światowej Wielka Brytania miała problem z dostępem do cytrusów. Zorganizowano wtedy narodowe zbieranie owoców dzikiej róży, a z ich przetworów robiono syrop dla dzieci. Po wojnie przetwory z dzikiej róży stały się popularne w całej Europie.

Gdzie rośnie i jak wygląda dzika róża?

Dzika róża występuje w Europie, północnej Afryce i zachodniej Azji. W górach dochodzi do wysokości około 1300 m n.p.m. W Polsce rośnie na skrajach lasów, w zaroślach i przy zabudowaniach, zarówno na nizinach, jak i na terenach górskich. Nie ma szczególnych wymagań co do podłoża.

Tworzy gęste, silnie rosnące krzewy do około 3 metrów wysokości. Gałązki mają hakowato zagięte kolce, a liście są nieparzystopierzaste i składają się z 5 do 7 listków. Kwiaty są duże, pięciokrotne, o różowych lub różowobiałych płatkach. Kuliste owoce mają około 2 cm średnicy, są purpurowoczerwone i to one są podstawowym surowcem zielarskim.

Jakie są najpopularniejsze odmiany dzikiej róży?

Gatunków róż jest około 1400, a w Polsce rośnie 23 dziko występujących. Cztery nazwy spotyka się najczęściej:

Popularne odmiany dzikiej róży
Odmiana Cechy
Hansa Pochodzi z Holandii. Z płatków robi się konfitury, z owoców przetwory.
Kazanlik Inaczej róża damasceńska, znana z zapachu. Pozyskuje się z niej olejek różany do kosmetyki i aromaterapii.
Pink Grootendorst Holenderska odmiana z małymi różowymi kwiatami w grupach do 15 sztuk.
Snow Pavement Odmiana z Niemiec, odporna na mróz i choroby, o biało-różowych kwiatach.

Ile witaminy C ma dzika róża?

Owoce dzikiej róży są jednym z najbogatszych roślinnych źródeł witaminy C. Zawierają jej wielokrotnie więcej niż cytrusy, a ilość zależy od odmiany, dojrzałości owoców i sposobu przetwarzania. Witamina C jest wrażliwa na ciepło i światło, dlatego długie gotowanie i przechowywanie obniżają jej zawartość.

Poza witaminą C owoce zawierają między innymi karotenoidy, flawonoidy, garbniki, pektyny, kwas foliowy oraz składniki mineralne, takie jak potas, wapń, żelazo i magnez. Witamina C przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego i do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym.

Jakie inne owoce mają dużo witaminy C: rokitnik i acerola?

Dzika róża nie jest jedynym owocem o dużej zawartości witaminy C. Dwa inne często wybierane na jesień i zimę to rokitnik i acerola.

Rokitnik zwyczajny

  • Hippophae rhamnoides, zwany złotem Syberii
  • Owoce zawierają witaminy oraz kwasy tłuszczowe, w tym omega 7
VS

Acerola

  • Wiśnia z Barbados, jeden z najbogatszych owoców w witaminę C
  • W Acerola FORTE witamina C jest połączona z cynkiem i witaminą D3

Jeśli wolisz gotowy produkt na odporność, zajrzyj do oferty:

.
.
.

Do czego tradycyjnie stosowano dziką różę?

Owoce dzikiej róży znano w starożytnej Grecji. Dioskurides i Galen stosowali je przy dolegliwościach jelit, a Hildegarda z Bingen opisywała dziką różę w swoich zaleceniach dotyczących żołądka i dróg oddechowych. W medycynie ludowej owoce, skórki i pestki podawano tradycyjnie przy dolegliwościach nerek i stawów.

Współcześnie dzika róża jest składnikiem herbat owocowych i ziołowych (często łączy się ją z czarnym bzem), przetworów kuchennych i kosmetyków, takich jak olejki i woda różana. Badania nad proszkiem z owoców dotyczyły dolegliwości stawowych (źródła na dole strony), ale wyniki nie pozwalają traktować go jako zamiennika leczenia.

Jak wykorzystać dziką różę w kuchni?

Z owoców robi się konfitury, nalewki, soki i syropy, a z suszu parzy się herbaty. Poniżej trzy domowe przepisy.

Sok z dzikiej róży

  1. Umyj świeże owoce i zalej gorącą wodą (200 ml na 2 łyżki owoców).
  2. Po 15 minutach odcedź i ponownie zalej wrzątkiem z dodatkiem kwasku cytrynowego.
  3. Po kolejnych 15 minutach odcedź przez sitko, rozlej do naczyń i spasteryzuj.

Konfitura

Przygotuj 1 kg owoców oczyszczonych z pestek i 6 szklanek cukru. Cukier rozpuść w szklance wody i gotuj do zgęstnienia. Dodaj owoce i gotuj 10 minut. Następnego dnia smaż 15 minut na patelni, trzeciego dnia powtórz i przełóż do słoików.

Syrop

Potrzebujesz 1 kg owoców, 2 litrów wody, 0,75 kg cukru i 1 cytryny. Wodę z cytryną zagotuj z cukrem, dodaj rozdrobnione owoce i gotuj 7 minut. Ostudzony syrop przecedź przez sitko, a sok z owoców przeciśnij do suchych słoików.

Kto nie powinien jeść dzikiej róży?

Dzika róża jest składnikiem diety, a nie lekiem. Przed wprowadzeniem większych ilości przetworów skonsultuj się z lekarzem, jeśli dotyczy Cię któraś z poniższych sytuacji:

Z owoców usuwa się pestki z włoskami, które mogą drażnić przewód pokarmowy. Przy przewlekłych chorobach układu krążenia skonsultuj się z lekarzem przed włączeniem wysokich dawek ziół i witaminy C do diety.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbierać owoce dzikiej róży?

Najlepiej po pierwszych przymrozkach, kiedy owoce są miękkie i puszczają sok. Kwitnie od maja do czerwca.

Czy dzika róża zawiera dużo witaminy C?

Tak, owoce należą do najbogatszych roślinnych źródeł tej witaminy. Jej ilość spada podczas gotowania i długiego przechowywania.

Czy dziką różę można stosować w ciąży?

Owoce są źródłem kwasu foliowego, ale z powodu niewystarczających badań warto omówić ich spożywanie z lekarzem prowadzącym.

Czy dzika róża jest odpowiednia dla dzieci?

Przetwory z dzikiej róży bywają podawane dzieciom, ale u najmłodszych każdą nową herbatkę lub syrop warto skonsultować z pediatrą.

Kto nie powinien jeść przetworów z dzikiej róży?

Przede wszystkim osoby po udarze, zawale oraz ze zwiększoną krzepliwością krwi powinny najpierw skonsultować się z lekarzem.

Witamina C z natury

Zobacz produkty bogate w naturalną witaminę C.

Zobacz kategorię