Caigua, znana także jako achocha, to andyjska roślina z rodziny dyniowatych o jadalnych, pustych w środku owocach. Bywa stosowana jako element diety wspierającej metabolizm tłuszczów i prawidłowy poziom cholesterolu. Poniżej opisujemy jej pochodzenie, wygląd, skład, dawkowanie i przepisy.
- Skąd pochodzi caigua (achocha) i jak wygląda
- Dlaczego bywa stosowana w diecie wspierającej cholesterol i odchudzanie
- Skład chemiczny i tradycyjne zastosowania
- Przepisy na sałatkę i marynowaną achochę
Zastanawiasz się, jak caigua, znana również jako achocha, może wspierać dietę odchudzającą i prawidłowy poziom cholesterolu? Przeczytaj nasz artykuł i poznaj pochodzenie, właściwości i zastosowanie tej niezwykłej rośliny. Achocha bywa stosowana jako element diety wspierającej metabolizm tłuszczów, a my przygotowaliśmy dla Ciebie również przepisy na dania z achochą, które warto wypróbować.
Skąd pochodzi dziki ogórek peruwiański cyklantera?
Cyclanthera (łac. Cyclanthera pedata), inaczej określana jako caigua, dziki ogórek lub achocha, to rodzaj rośliny w formie jednorocznych lub wieloletnich pnączy z rodziny dyniowatych. Rodzina ta obejmuje 33 gatunków roślin występujących głównie na tropikalnych terenach kontynentów amerykańskich. Przedstawiciele roślin cyklantery występują naturalnie przede wszystkim w Ameryce Południowej, Ameryce Centralnej oraz Meksyku.
Historia cyklantery jest związana z Ameryką Południową, gdzie roślinę uprawia się od wieków. Zdaniem wielu badaczy pochodzi z regionu andyjskiego, gdzie rdzenne ludy wykorzystywały ją jako ważne źródło pożywienia.
W miarę upływu czasu cyklantera zaczęła rozprzestrzeniać się na kolejnych kontynentach, a wraz z tym pojawiły się nowe odmiany i gatunki tej wyjątkowej rośliny. Obecnie caigua uprawiana jest niemal na całym świecie, i to nie tylko jako roślina ozdobna. Roślina ta jest szczególnie ważna dla społeczności Ameryki Południowej, która aż do dziś uprawia ją jako cenne źródło pożywienia.
Jak wygląda cyklantera?
Roślinę z rodzaju cyklantera poznamy po charakterystycznym, płożącym lub wspinającym się za pomocą wąsów czepnych pędzie, który czasami może osiągnąć długość nawet do 5 metrów. Liście cyklantery są duże i wieloklapowe (blaszki mają od 3 do 9 klap), a także mają specyficzny kształt: jajowaty lub sercowaty. Ich długość i szerokość może wynosić od kilku do kilkunastu centymetrów. Liście są zwykle koloru zielonego, jednak zdarza się, że w zależności od gatunku przyjmują one nieco inne zabarwienie.
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Pęd | płożący lub wspinający się na wąsach czepnych, do 5 metrów |
| Liście | duże, jajowate lub sercowate, 3 do 9 klap |
| Kwiaty | drobne, zielonkawe, męskie i żeńskie na tej samej roślinie |
| Owoce | żółte lub zielone, puste w środku, cienka skórka, smak słodki i orzeźwiający |
| Pierwszy zbiór | po około 45 dniach od wysiewu |
Cyklantera jest rośliną jednopienną, co oznacza, że na tej samej roślinie wyrastają drobne, zielonkawe i pojedyncze kwiaty, zarówno męskie, jak i żeńskie. Zbierają się one w kwiatostany wyrastające z kątów liści. Tym, co pozwala na odróżnienie caigua od innych roślin, są z pewnością łatwe do rozpoznania kwiaty o cylindrycznym, jajowatym lub kulistym kształcie. Ich długość może wynosić od kilku do kilkunastu centymetrów. Co ważne, skórka owoców cyklantery jest cienka i miękka, podobnie jak miąższ nadaje się ona do spożycia. Owoce te są zazwyczaj żółte lub zielone, a ich smak jest określany jako słodki i orzeźwiający.
Jakie są najpopularniejsze odmiany cyklantery?
Rozróżnia się wiele gatunków cyklantery. Różnią się wyglądem liści, kwiatów i owoców, ale rosną i rozwijają się w podobny sposób. Najbardziej znane to:
| Odmiana | Owoce i zastosowanie |
|---|---|
| Cyklantera brachystachya (cyklantera strzelająca) | Najpopularniejsza w Ameryce Południowej. Kuliste owoce do około 10 cm, cienka skórka, miąższ słodki, miękki i lekko orzeźwiający. Dobra do sałatek i dań mięsnych. Nazwa pochodzi od eksplodujących owoców. |
| Cyklantera pedata | Pięknie wycięte liście, uprawiana zwykle jako roślina ozdobna. Owoce małe i kuliste. |
| Cyklantera brachybotrys | Liście w kształcie serca, jadalne owoce do 7 cm, w smaku zbliżone do ogórka. |
Jak uprawiać cyklanterę?
Caigua kocha klimat tropikalny i subtropikalny. Najlepiej rośnie przy wysokich temperaturach i podwyższonej wilgotności, dlatego występuje w Peru, Kolumbii, Boliwii, Ekwadorze, Brazylii i Argentynie.
- stanowisko mocno nasłonecznione lub lekko zacienione
- gleba żyzna, przepuszczalna i wilgotna
- podpory z drutu lub bambusa, bo to pnącze
- regularne podlewanie, zwłaszcza w czasie suszy
Cyklantera szybko rośnie i bardzo szybko się rozrasta: już po 45 dniach można zacząć zbierać pierwsze jej owoce. W dość krótkim czasie tworzy gęstą ścianę zielonych liści wymagających odpowiedniej podpory, którą oplata swymi pięknymi pędami. Z tego powodu uprawa cyklantery jest polecana m.in. w okolicach płotów, murków, pergoli czy też altan.
Caigua nie jest mrozoodporna i nie znosi temperatur poniżej zera, więc na zewnątrz rośnie tylko latem. W naszym klimacie nasiona wysiewa się do doniczek w dobrze ogrzanej ziemi na miesiąc przed przeniesieniem do gruntu, a sadzonki sadzi w odstępach około 1 metra.
Jeśli wolisz gotowy produkt zamiast własnej uprawy, owoc caigua jest dostępny w kapsułkach i w proszku:
Co zawiera caigua?
Owoce cyklantery są powszechnie wykorzystywane jako surowiec roślinny. Mają one najwięcej wartości odżywczych, podobnie jak nasiona oraz liście. Oto co kryją w sobie owoce:
| Składnik | Znaczenie dla organizmu |
|---|---|
| Witaminy | Głównie A i B. |
| Minerały | Sole mineralne, wapń, potas, fosfor, magnez. |
| Pektyny i błonnik | Wsparcie trawienia. |
| Substancje bioaktywne | Fitosterole (sitosterol), flawonoidy, saponiny. |
Ponadto owoce cyklantery są źródłem białka i węglowodanów, więc stanowią wartościowy i smaczny pokarm.
Cyklantera: właściwości
Wstępne badania, głównie laboratoryjne, wskazują na korzystne właściwości cyklantery. Jest to w dużej mierze zasługa zawartych w niej flawonoidów, czyli składników o działaniu przeciwutleniającym.
Według tradycji włączenie cyklantery do codziennej diety może wspierać przemianę materii oraz komfort układu pokarmowego. Przyjmuje się też, że:
- zmiażdżone liście caigua bywają tradycyjnie stosowane zewnętrznie jako okład na skórę;
- wywar z wypestkowanych owoców cyklantery bywa stosowany jako element diety wspierającej prawidłowy poziom cholesterolu;
- cyklantera jest tradycyjnie kojarzona ze wsparciem układu krążenia;
- owoce mają łagodne działanie moczopędne.
Caigua a gospodarka węglowodanowa i tłuszczowa
Tradycyjna medycyna Ameryki Południowej, w której stosuje się zioła peruwiańskie, wykorzystuje cyklanterę głównie w diecie wspierającej gospodarkę węglowodanową i tłuszczową. Herbata zaparzona na bazie nasion tej rośliny bywa stosowana tradycyjnie dla wsparcia prawidłowego ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu i glukozy.
W niedojrzałych owocach cyklantery wykryto m.in. stigmasterol i diosgeninę, czyli substancje roślinne z grupy steroidów. Nie ma jednak badań, które potwierdzałyby wpływ spożywania cyklantery na libido lub życie seksualne.
Cyklantera na odchudzanie
Wiele osób kojarzy cyklanterę głównie z potencjalnymi właściwościami odchudzającymi. Warto oddzielić to, co wiadomo, od tego, co dopiero się bada.
Co wiadomo
- Owoce są niskokaloryczne
- Zawierają dużo błonnika, który pomaga dłużej czuć sytość
- Mogą wspierać przemianę materii i trawienie tłuszczów w ramach diety
Czego nie wiadomo
- Brakuje badań, które jednoznacznie potwierdzałyby wpływ na utratę wagi
- Nie zastępuje diety, ruchu ani konsultacji z lekarzem
Cyklantera w kosmetyce
Cyklantera bywa też stosowana w pielęgnacji. To źródło naturalnych olejów oraz witamin i minerałów. Preparaty na jej bazie nawilżają skórę i bywają stosowane do ochrony przed działaniem wolnych rodników. Zawiera też związki antybakteryjne, dlatego sięga się po nią przy skórze skłonnej do niedoskonałości. Olej z nasion bywa stosowany w pielęgnacji włosów.
Jak używać cyklanterę w kuchni?
Cyklantera jest rośliną jadalną i znajduje zastosowanie w kuchni nie tylko peruwiańskiej. Ma delikatny smak i lekko chrupiącą konsystencję. Owoce można jeść na surowo w sałatkach, marynować, gotować lub smażyć. Dobrze sprawdzają się też w zupach warzywnych, a ze względu na puste wnętrze także jako faszerowane łódeczki.
Poniżej dwa przepisy z cyklanterą w roli głównej.
Sałatka z cyklanterą i kiełkami fasoli mung
- 1 średniej wielkości cyklantera
- 0,5 szklanki kiełków fasoli mung
- 1 łyżka oliwy z oliwek, 1 łyżka soku z cytryny
- Sól i pieprz
- Cyklanterę myjemy, obieramy i kroimy w cienkie plasterki.
- Kiełki myjemy.
- Wszystko mieszamy w misce z oliwą, sokiem z cytryny i przyprawami.
- Schładzamy w lodówce.
Marynowana cyklantera
Ponieważ caigua przypomina smakiem ogórka, można ją z powodzeniem marynować.
- 0,5 kg owoców cyklantery (młodych, ok. 5 cm)
- Główka czosnku, pęczek kopru
- 1 szklanka wody, 1 szklanka octu, 1 łyżka cukru
- Przyprawy: kolendra, ziele angielskie, pieprz
- Oczyszczone owoce włóż do słoika z przyprawami.
- Zalej gorącą zalewą z wody, octu i cukru.
- Pasteryzuj 5-10 minut.
Jak dawkować caiguę i kto nie powinien jej stosować?
Caigua jest zazwyczaj dostępna w postaci proszku lub kapsułek ze zmielonym owocem cyklantery. Dawkowanie produktów Herbavis:
| Forma | Dawkowanie |
|---|---|
| Kapsułki Caigua MAX | 2 kapsułki dwa razy dziennie, najlepiej przed jedzeniem, popijając wystarczającą ilością wody |
| Proszek | 1-2 łyżeczki wymieszane w małej ilości wody, raz dziennie, najlepiej na czczo lub 20 minut przed posiłkiem. Dawkę można podzielić na 3 mniejsze porcje przed głównymi posiłkami |
Cyklantera: gdzie kupić?
Nasiona cyklantery są dostępne w wybranych sklepach ogrodniczych, a sproszkowany owoc caigua w niektórych aptekach i sklepach ze zdrową żywnością. Kupuj cyklanterę w sprawdzonych sklepach, które oferują produkty wysokiej jakości z wiarygodnych źródeł. Aktualne ceny proszku, kapsułek i zestawu 3+1 znajdziesz w sekcji caigua w sklepie Herbavis.
Najczęstsze pytania
Czym jest caigua?
Caigua (Cyclanthera pedata), zwana też achochą lub dzikim ogórkiem peruwiańskim, to pnącze z rodziny dyniowatych o jadalnych, pustych w środku owocach, uprawiane w Ameryce Południowej od wieków.
Jak stosować proszek z caigua?
W przypadku proszku Herbavis zaleca się 1-2 łyżeczki wymieszane w małej ilości wody, raz dziennie, najlepiej na czczo lub 20 minut przed posiłkiem.
Ile kapsułek caigua przyjmować?
Zalecane są 2 kapsułki dwa razy dziennie, najlepiej przed jedzeniem, popijając wystarczającą ilością wody.
Czy caigua pomaga schudnąć?
Caigua jest niskokaloryczna i bogata w błonnik, więc może wspomagać uczucie sytości w ramach diety. Brakuje jednak badań, które jednoznacznie potwierdzałyby jej wpływ na utratę wagi.
Kto nie powinien stosować caigua?
Produkty nie są przeznaczone dla dzieci do lat 3, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Osoby przyjmujące leki powinny skonsultować się z lekarzem.
Czy cyklantera jest jadalna?
Tak, jej owoce są jadalne. Można je jeść w sałatkach, marynować, gotować lub smażyć.
- Rivas M. i wsp. Nutritional, Antioxidant and Anti-Inflammatory Properties of Cyclanthera pedata, an Andinean Fruit and Products Derived from Them. Food Nutr Sci. 2013;4:55-61. doi 10.4236/fns.2013.48a007
- Determination of the mineral composition of Caigua (Cyclanthera pedata) and evaluation using multivariate analysis. Badanie składu mineralnego owoców. PubMed 24444984
Uruchom swój metabolizm
Poznaj peruwiańską achochę w kapsułkach, proszku i korzystnym zestawie 3+1.
Zobacz ofertę caigua