Caigua (Cyklantera, Achocha) - właściwości i zastosowanie

Przekrojony owoc caigua z czarnymi nasionami na drewnianym blacie

Caigua (achocha, korila): pochodzenie, właściwości i zastosowanie

W skrócie

Caigua, znana także jako achocha, to andyjska roślina z rodziny dyniowatych o jadalnych, pustych w środku owocach. Bywa stosowana jako element diety wspierającej metabolizm tłuszczów i prawidłowy poziom cholesterolu. Poniżej opisujemy jej pochodzenie, wygląd, skład, dawkowanie i przepisy.

  • Skąd pochodzi caigua (achocha) i jak wygląda
  • Dlaczego bywa stosowana w diecie wspierającej cholesterol i odchudzanie
  • Skład chemiczny i tradycyjne zastosowania
  • Przepisy na sałatkę i marynowaną achochę

Zastanawiasz się, jak caigua, znana również jako achocha, może wspierać dietę odchudzającą i prawidłowy poziom cholesterolu? Przeczytaj nasz artykuł i poznaj pochodzenie, właściwości i zastosowanie tej niezwykłej rośliny. Achocha bywa stosowana jako element diety wspierającej metabolizm tłuszczów, a my przygotowaliśmy dla Ciebie również przepisy na dania z achochą, które warto wypróbować.

Skąd pochodzi dziki ogórek peruwiański cyklantera?

Cyclanthera (łac. Cyclanthera pedata), inaczej określana jako caigua, dziki ogórek lub achocha, to rodzaj rośliny w formie jednorocznych lub wieloletnich pnączy z rodziny dyniowatych. Rodzina ta obejmuje 33 gatunków roślin występujących głównie na tropikalnych terenach kontynentów amerykańskich. Przedstawiciele roślin cyklantery występują naturalnie przede wszystkim w Ameryce Południowej, Ameryce Centralnej oraz Meksyku.

Historia cyklantery jest związana z Ameryką Południową, gdzie roślinę uprawia się od wieków. Zdaniem wielu badaczy pochodzi z regionu andyjskiego, gdzie rdzenne ludy wykorzystywały ją jako ważne źródło pożywienia.

W miarę upływu czasu cyklantera zaczęła rozprzestrzeniać się na kolejnych kontynentach, a wraz z tym pojawiły się nowe odmiany i gatunki tej wyjątkowej rośliny. Obecnie caigua uprawiana jest niemal na całym świecie, i to nie tylko jako roślina ozdobna. Roślina ta jest szczególnie ważna dla społeczności Ameryki Południowej, która aż do dziś uprawia ją jako cenne źródło pożywienia.

Jak wygląda cyklantera?

Roślinę z rodzaju cyklantera poznamy po charakterystycznym, płożącym lub wspinającym się za pomocą wąsów czepnych pędzie, który czasami może osiągnąć długość nawet do 5 metrów. Liście cyklantery są duże i wieloklapowe (blaszki mają od 3 do 9 klap), a także mają specyficzny kształt: jajowaty lub sercowaty. Ich długość i szerokość może wynosić od kilku do kilkunastu centymetrów. Liście są zwykle koloru zielonego, jednak zdarza się, że w zależności od gatunku przyjmują one nieco inne zabarwienie.

Drewniana miska z zielonymi owocami i kwiatostanem cyklantery
Owoce cyklantery
Cyklantera w pigułce
Cecha Opis
Pęd płożący lub wspinający się na wąsach czepnych, do 5 metrów
Liście duże, jajowate lub sercowate, 3 do 9 klap
Kwiaty drobne, zielonkawe, męskie i żeńskie na tej samej roślinie
Owoce żółte lub zielone, puste w środku, cienka skórka, smak słodki i orzeźwiający
Pierwszy zbiór po około 45 dniach od wysiewu

Cyklantera jest rośliną jednopienną, co oznacza, że na tej samej roślinie wyrastają drobne, zielonkawe i pojedyncze kwiaty, zarówno męskie, jak i żeńskie. Zbierają się one w kwiatostany wyrastające z kątów liści. Tym, co pozwala na odróżnienie caigua od innych roślin, są z pewnością łatwe do rozpoznania kwiaty o cylindrycznym, jajowatym lub kulistym kształcie. Ich długość może wynosić od kilku do kilkunastu centymetrów. Co ważne, skórka owoców cyklantery jest cienka i miękka, podobnie jak miąższ nadaje się ona do spożycia. Owoce te są zazwyczaj żółte lub zielone, a ich smak jest określany jako słodki i orzeźwiający.

Jakie są najpopularniejsze odmiany cyklantery?

Rozróżnia się wiele gatunków cyklantery. Różnią się wyglądem liści, kwiatów i owoców, ale rosną i rozwijają się w podobny sposób. Najbardziej znane to:

Najpopularniejsze odmiany cyklantery
Odmiana Owoce i zastosowanie
Cyklantera brachystachya (cyklantera strzelająca) Najpopularniejsza w Ameryce Południowej. Kuliste owoce do około 10 cm, cienka skórka, miąższ słodki, miękki i lekko orzeźwiający. Dobra do sałatek i dań mięsnych. Nazwa pochodzi od eksplodujących owoców.
Cyklantera pedata Pięknie wycięte liście, uprawiana zwykle jako roślina ozdobna. Owoce małe i kuliste.
Cyklantera brachybotrys Liście w kształcie serca, jadalne owoce do 7 cm, w smaku zbliżone do ogórka.

Jak uprawiać cyklanterę?

Caigua kocha klimat tropikalny i subtropikalny. Najlepiej rośnie przy wysokich temperaturach i podwyższonej wilgotności, dlatego występuje w Peru, Kolumbii, Boliwii, Ekwadorze, Brazylii i Argentynie.

  • stanowisko mocno nasłonecznione lub lekko zacienione
  • gleba żyzna, przepuszczalna i wilgotna
  • podpory z drutu lub bambusa, bo to pnącze
  • regularne podlewanie, zwłaszcza w czasie suszy

Cyklantera szybko rośnie i bardzo szybko się rozrasta: już po 45 dniach można zacząć zbierać pierwsze jej owoce. W dość krótkim czasie tworzy gęstą ścianę zielonych liści wymagających odpowiedniej podpory, którą oplata swymi pięknymi pędami. Z tego powodu uprawa cyklantery jest polecana m.in. w okolicach płotów, murków, pergoli czy też altan.

Pnącze cyklantery z zielonymi owocami wspinające się po kamiennym murze
Cyklantera na murze

Caigua nie jest mrozoodporna i nie znosi temperatur poniżej zera, więc na zewnątrz rośnie tylko latem. W naszym klimacie nasiona wysiewa się do doniczek w dobrze ogrzanej ziemi na miesiąc przed przeniesieniem do gruntu, a sadzonki sadzi w odstępach około 1 metra.

Jeśli wolisz gotowy produkt zamiast własnej uprawy, owoc caigua jest dostępny w kapsułkach i w proszku:

.
.
.

Co zawiera caigua?

Owoce cyklantery są powszechnie wykorzystywane jako surowiec roślinny. Mają one najwięcej wartości odżywczych, podobnie jak nasiona oraz liście. Oto co kryją w sobie owoce:

Składniki owoców cyklantery
Składnik Znaczenie dla organizmu
Witaminy Głównie A i B.
Minerały Sole mineralne, wapń, potas, fosfor, magnez.
Pektyny i błonnik Wsparcie trawienia.
Substancje bioaktywne Fitosterole (sitosterol), flawonoidy, saponiny.

Ponadto owoce cyklantery są źródłem białka i węglowodanów, więc stanowią wartościowy i smaczny pokarm.

Cyklantera: właściwości

Wstępne badania, głównie laboratoryjne, wskazują na korzystne właściwości cyklantery. Jest to w dużej mierze zasługa zawartych w niej flawonoidów, czyli składników o działaniu przeciwutleniającym.

Według tradycji włączenie cyklantery do codziennej diety może wspierać przemianę materii oraz komfort układu pokarmowego. Przyjmuje się też, że:

  • zmiażdżone liście caigua bywają tradycyjnie stosowane zewnętrznie jako okład na skórę;
  • wywar z wypestkowanych owoców cyklantery bywa stosowany jako element diety wspierającej prawidłowy poziom cholesterolu;
  • cyklantera jest tradycyjnie kojarzona ze wsparciem układu krążenia;
  • owoce mają łagodne działanie moczopędne.

Caigua a gospodarka węglowodanowa i tłuszczowa

Tradycyjna medycyna Ameryki Południowej, w której stosuje się zioła peruwiańskie, wykorzystuje cyklanterę głównie w diecie wspierającej gospodarkę węglowodanową i tłuszczową. Herbata zaparzona na bazie nasion tej rośliny bywa stosowana tradycyjnie dla wsparcia prawidłowego ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu i glukozy.

W niedojrzałych owocach cyklantery wykryto m.in. stigmasterol i diosgeninę, czyli substancje roślinne z grupy steroidów. Nie ma jednak badań, które potwierdzałyby wpływ spożywania cyklantery na libido lub życie seksualne.

Cyklantera na odchudzanie

Wiele osób kojarzy cyklanterę głównie z potencjalnymi właściwościami odchudzającymi. Warto oddzielić to, co wiadomo, od tego, co dopiero się bada.

Co wiadomo

  • Owoce są niskokaloryczne
  • Zawierają dużo błonnika, który pomaga dłużej czuć sytość
  • Mogą wspierać przemianę materii i trawienie tłuszczów w ramach diety
VS

Czego nie wiadomo

  • Brakuje badań, które jednoznacznie potwierdzałyby wpływ na utratę wagi
  • Nie zastępuje diety, ruchu ani konsultacji z lekarzem

Cyklantera w kosmetyce

Cyklantera bywa też stosowana w pielęgnacji. To źródło naturalnych olejów oraz witamin i minerałów. Preparaty na jej bazie nawilżają skórę i bywają stosowane do ochrony przed działaniem wolnych rodników. Zawiera też związki antybakteryjne, dlatego sięga się po nią przy skórze skłonnej do niedoskonałości. Olej z nasion bywa stosowany w pielęgnacji włosów.

Jak używać cyklanterę w kuchni?

Cyklantera jest rośliną jadalną i znajduje zastosowanie w kuchni nie tylko peruwiańskiej. Ma delikatny smak i lekko chrupiącą konsystencję. Owoce można jeść na surowo w sałatkach, marynować, gotować lub smażyć. Dobrze sprawdzają się też w zupach warzywnych, a ze względu na puste wnętrze także jako faszerowane łódeczki.

Poniżej dwa przepisy z cyklanterą w roli głównej.

Sałatka z cyklanterą i kiełkami fasoli mung

  • 1 średniej wielkości cyklantera
  • 0,5 szklanki kiełków fasoli mung
  • 1 łyżka oliwy z oliwek, 1 łyżka soku z cytryny
  • Sól i pieprz
  1. Cyklanterę myjemy, obieramy i kroimy w cienkie plasterki.
  2. Kiełki myjemy.
  3. Wszystko mieszamy w misce z oliwą, sokiem z cytryny i przyprawami.
  4. Schładzamy w lodówce.

Marynowana cyklantera

Ponieważ caigua przypomina smakiem ogórka, można ją z powodzeniem marynować.

  • 0,5 kg owoców cyklantery (młodych, ok. 5 cm)
  • Główka czosnku, pęczek kopru
  • 1 szklanka wody, 1 szklanka octu, 1 łyżka cukru
  • Przyprawy: kolendra, ziele angielskie, pieprz
  1. Oczyszczone owoce włóż do słoika z przyprawami.
  2. Zalej gorącą zalewą z wody, octu i cukru.
  3. Pasteryzuj 5-10 minut.

Jak dawkować caiguę i kto nie powinien jej stosować?

Caigua jest zazwyczaj dostępna w postaci proszku lub kapsułek ze zmielonym owocem cyklantery. Dawkowanie produktów Herbavis:

Dawkowanie produktów Herbavis z caigua
Forma Dawkowanie
Kapsułki Caigua MAX 2 kapsułki dwa razy dziennie, najlepiej przed jedzeniem, popijając wystarczającą ilością wody
Proszek 1-2 łyżeczki wymieszane w małej ilości wody, raz dziennie, najlepiej na czczo lub 20 minut przed posiłkiem. Dawkę można podzielić na 3 mniejsze porcje przed głównymi posiłkami
.
.
.

Cyklantera: gdzie kupić?

Nasiona cyklantery są dostępne w wybranych sklepach ogrodniczych, a sproszkowany owoc caigua w niektórych aptekach i sklepach ze zdrową żywnością. Kupuj cyklanterę w sprawdzonych sklepach, które oferują produkty wysokiej jakości z wiarygodnych źródeł. Aktualne ceny proszku, kapsułek i zestawu 3+1 znajdziesz w sekcji caigua w sklepie Herbavis.

Najczęstsze pytania

Czym jest caigua?

Caigua (Cyclanthera pedata), zwana też achochą lub dzikim ogórkiem peruwiańskim, to pnącze z rodziny dyniowatych o jadalnych, pustych w środku owocach, uprawiane w Ameryce Południowej od wieków.

Jak stosować proszek z caigua?

W przypadku proszku Herbavis zaleca się 1-2 łyżeczki wymieszane w małej ilości wody, raz dziennie, najlepiej na czczo lub 20 minut przed posiłkiem.

Ile kapsułek caigua przyjmować?

Zalecane są 2 kapsułki dwa razy dziennie, najlepiej przed jedzeniem, popijając wystarczającą ilością wody.

Czy caigua pomaga schudnąć?

Caigua jest niskokaloryczna i bogata w błonnik, więc może wspomagać uczucie sytości w ramach diety. Brakuje jednak badań, które jednoznacznie potwierdzałyby jej wpływ na utratę wagi.

Kto nie powinien stosować caigua?

Produkty nie są przeznaczone dla dzieci do lat 3, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Osoby przyjmujące leki powinny skonsultować się z lekarzem.

Czy cyklantera jest jadalna?

Tak, jej owoce są jadalne. Można je jeść w sałatkach, marynować, gotować lub smażyć.

Źródła
  • Rivas M. i wsp. Nutritional, Antioxidant and Anti-Inflammatory Properties of Cyclanthera pedata, an Andinean Fruit and Products Derived from Them. Food Nutr Sci. 2013;4:55-61. doi 10.4236/fns.2013.48a007
  • Determination of the mineral composition of Caigua (Cyclanthera pedata) and evaluation using multivariate analysis. Badanie składu mineralnego owoców. PubMed 24444984

Uruchom swój metabolizm

Poznaj peruwiańską achochę w kapsułkach, proszku i korzystnym zestawie 3+1.

Zobacz ofertę caigua